Máy ép cám viên được cấu thành từ nhiều bộ phận cơ khí phối hợp liên tục để nghiền, nén và tạo thành viên thức ăn đạt yêu cầu. Trong đó, vòng bi (bạc đạn) giữ vai trò quan trọng tại các vị trí chịu tải và chuyển động. Vậy máy gồm những bộ phận nào và vòng bi thường được lắp ở đâu? Cùng HD VIETNAM tìm hiểu chi tiết ngay dưới đây.
Cấu tạo máy ép cám viên gồm những bộ phận nào?
Một máy ép cám viên hoàn chỉnh gồm nhiều cụm chi tiết phối hợp với nhau để tiếp nhận nguyên liệu, truyền lực, tạo áp suất và định hình thành phẩm. Tùy từng thiết kế máy trục đứng, trục ngang hay công suất khác nhau mà cấu tạo có thể thay đổi, nhưng các bộ phận cơ bản thường gồm khung máy, động cơ, phễu nạp, hệ thống truyền động và cụm ép viên.
Khung máy & động cơ (Motor)
Khung máy là phần kết cấu chịu lực, có nhiệm vụ đỡ động cơ, buồng ép và các cụm truyền động, đồng thời giữ cho máy ổn định trong quá trình làm việc. Khung thường được chế tạo từ thép có độ cứng và độ bền phù hợp, giúp hạn chế rung lắc khi máy chịu tải. Một số dòng máy còn được bố trí bánh xe để thuận tiện di chuyển.
Động cơ (Motor) cung cấp công suất cho toàn bộ hệ thống. Tùy model, máy có thể sử dụng động cơ điện với công suất khác nhau; chẳng hạn máy ép cám mini có thể dùng động cơ 3 kW, trong khi các dòng công suất lớn có thể sử dụng động cơ 5,5 kW, 11 kW hoặc cao hơn. Công suất động cơ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì tốc độ và lực ép khi xử lý nguyên liệu.
Phễu nạp nguyên liệu
Phễu nạp là bộ phận tiếp nhận nguyên liệu trước khi đưa xuống buồng ép. Nguyên liệu có thể gồm ngô, gạo, thóc, cám, rau xanh, bột cá và nhiều thành phần khác sau khi được xử lý, phối trộn phù hợp.
Phễu cần có kết cấu đủ rộng để cấp liệu thuận tiện và hạn chế tình trạng nguyên liệu bị ùn tắc. Trong quá trình vận hành, nguyên liệu nên được đưa vào đều và vừa phải, tránh cấp quá nhanh khiến cụm ép chịu tải đột ngột hoặc làm động cơ quá tải.
Bộ truyền động (Hộp số/Dây curoa/Puly)
Bộ truyền động có nhiệm vụ truyền công suất và mô-men xoắn từ động cơ đến trục ép, giúp các bộ phận làm việc với tốc độ và lực phù hợp. Tùy thiết kế, hệ thống có thể sử dụng dây curoa – puly, hộp số, bánh răng hoặc kết hợp nhiều cơ cấu.
- Dây curoa và puly: Truyền chuyển động từ động cơ đến trục làm việc, đồng thời tạo điều kiện điều chỉnh tỷ số truyền theo thiết kế.
- Hộp số: Giảm hoặc điều chỉnh tốc độ quay, đồng thời tăng mô-men xoắn để đáp ứng yêu cầu tải của cụm ép.
- Trục truyền động: Nhận mô-men xoắn và truyền lực đến trục chính hoặc bộ phận ép.
- Vòng bi (bạc đạn): Được bố trí tại các vị trí đỡ trục, giúp trục quay ổn định, giảm ma sát và chịu tải trong quá trình vận hành.
Đây cũng là cụm cần được kiểm tra thường xuyên vì dây curoa, puly, bánh răng, hộp số và đặc biệt là vòng bi đều có thể chịu tải, rung động và nhiệt trong quá trình máy hoạt động. Nếu một chi tiết bị mòn hoặc lắp đặt không đúng, khả năng truyền lực có thể suy giảm, kéo theo hiện tượng rung, nóng hoặc giảm năng suất ép.
Các linh kiện trong đầu máy ép cám viên
Đầu ép cám viên là cụm chi tiết trực tiếp thực hiện quá trình nghiền, nén và tạo hình nguyên liệu. Trong đó, quả lô, mặt sàng, cối ép và trục chính phối hợp với nhau để đưa hỗn hợp nguyên liệu qua các lỗ sàng dưới áp lực lớn, tạo thành những viên cám có kích thước tương đối đồng đều. Tùy từng model máy trục đứng như S150, S160, S170, S200, S220, S250 hoặc S270, cấu tạo và số lượng quả lô có thể khác nhau.
1. Quả lô máy ép cám viên (Con lăn ép)
Quả lô là bộ phận chịu lực trực tiếp trong quá trình ép. Khi máy vận hành, quả lô quay và tì lên mặt sàng, đồng thời nghiền, nén nguyên liệu rồi đẩy hỗn hợp đi qua các lỗ trên sàng để tạo thành viên cám.
Do phải làm việc liên tục dưới tải trọng và áp lực lớn, quả lô cần có độ cứng, độ bền cơ học và khả năng chống mài mòn tốt. Một số loại được gia công bề mặt hoặc tạo rãnh nhằm tăng khả năng bám nguyên liệu, giúp quá trình nghiền – ép diễn ra ổn định hơn.
Khi kiểm tra quả lô cần chú ý:
- Bề mặt quả lô có bị mòn không đều, nứt hoặc biến dạng hay không.
- Các rãnh trên bề mặt có còn đủ độ bám nguyên liệu.
- Quả lô có quay đều, phát sinh tiếng ồn hoặc rung bất thường không.
- Cụm ổ đỡ và vòng bi có bị nóng, rơ hoặc phát tiếng kêu hay không.
- Khoảng cách giữa quả lô và mặt sàng phải được điều chỉnh phù hợp, tránh ép quá chặt gây tăng tải cho động cơ và các chi tiết truyền động.
2. Mặt sàng máy ép cám viên
Mặt sàng nằm tại khu vực làm việc của đầu ép và đóng vai trò như khuôn tạo hình viên cám. Khi quả lô tạo áp lực, nguyên liệu được nén và đẩy qua các lỗ trên mặt sàng, từ đó hình thành viên có đường kính tương ứng với kích thước lỗ.
Thị trường có nhiều loại sàng dành cho máy ép cám viên trục đứng, phổ biến từ 3 ly, 4 ly, 5 ly, 6 ly, 7 ly và các kích thước khác tùy từng model. Một số sản phẩm được xử lý tôi cao tần nhằm tăng độ cứng và khả năng chịu mài mòn.
Để mặt sàng làm việc ổn định:
- Chọn đúng kích thước sàng theo loại vật nuôi và yêu cầu về đường kính viên.
- Kiểm tra lỗ sàng trước khi vận hành, đặc biệt khi máy đã lâu không sử dụng.
- Vệ sinh phần cám bám trong các lỗ sau mỗi lần ép.
- Không để lỗ sàng bị bít vì nguyên liệu, làm cám ra chậm và khiến động cơ tăng tải.
- Với sàng mới, nên thực hiện công đoạn làm trơn theo hướng dẫn của nhà sản xuất trước khi ép nguyên liệu chính.
3. Cối ép cám viên (Buồng ép)
Cối ép hay buồng ép là khu vực bao quanh và chứa cụm quả lô – mặt sàng, nơi toàn bộ quá trình nghiền và nén nguyên liệu diễn ra. Nguyên liệu từ phễu nạp đi xuống buồng ép, sau đó được quả lô cuốn, nghiền và ép qua mặt sàng.
Đây là khu vực chịu nhiều tác động cơ học nên yêu cầu kết cấu chắc chắn, đồng tâm và có khả năng chịu rung trong quá trình vận hành. Nếu buồng ép bị lệch, lắp đặt không chính xác hoặc tích tụ nhiều nguyên liệu bên trong, lực tác động lên quả lô, trục chính và vòng bi có thể tăng lên đáng kể.
Khi bảo dưỡng, cần thường xuyên loại bỏ cám còn sót lại, kiểm tra các mối ghép và quan sát tình trạng bên trong buồng ép. Không nên dùng tay lấy nguyên liệu khi máy còn kết nối với nguồn điện; phải dừng máy và ngắt hoàn toàn nguồn trước khi vệ sinh hoặc tháo lắp.
4. Trục chính và dao cắt cám
Trục chính là chi tiết truyền mô-men xoắn từ hệ thống truyền động đến cụm ép, đồng thời giữ và dẫn động bộ phận quả lô. Vì chịu tải lớn, rung động và lực tác động lặp lại, trục cần đảm bảo độ cứng và độ đồng tâm cao. Trục bị cong, lệch hoặc lắp đặt không chuẩn có thể làm quả lô tiếp xúc không đều với mặt sàng, gây rung, tăng nhiệt và làm vòng bi nhanh xuống cấp.
Khi đó dao cắt cám được bố trí tại khu vực cửa ra của viên cám để cắt phần cám vừa được đùn qua mặt sàng thành những đoạn có chiều dài mong muốn. Khoảng cách và vị trí của dao ảnh hưởng trực tiếp đến độ dài viên thành phẩm.
Có thể điều chỉnh dao để thay đổi chiều dài viên, nhưng đường kính viên chủ yếu do kích thước lỗ mặt sàng quyết định. Nếu muốn thay đổi đường kính cám từ nhỏ sang lớn, cần thay mặt sàng phù hợp thay vì chỉ điều chỉnh dao.
Các vị trí sử dụng vòng bi (bạc đạn) trong máy ép cám viên
Trong máy ép cám viên, vòng bi không chỉ xuất hiện ở một vị trí mà được bố trí tại nhiều cụm quay và truyền động khác nhau. Mỗi vị trí đảm nhận một nhiệm vụ riêng, từ hỗ trợ quả lô ép, cố định trục chính đến duy trì sự ổn định của hộp số. Cụ thể:
Cụm vòng bi quả lô (Roller Bearings)
Vòng bi của quả lô được bố trí bên trong cụm con lăn, tạo điều kiện để quả lô quay liên tục khi ép và nén nguyên liệu xuống mặt sàng. Đây là vị trí chịu tác động trực tiếp từ lực ép nên bạc đạn phải làm việc trong điều kiện tải lớn, ma sát và nhiệt phát sinh liên tục.
- Vị trí: Nằm trong cụm quả lô, liên kết giữa lõi con lăn và trục đỡ.
- Chức năng: Hỗ trợ quả lô quay trơn, giảm ma sát và giúp con lăn duy trì chuyển động ổn định khi tì lên mặt sàng.
- Điều kiện làm việc: Chịu tải hướng kính lớn, đồng thời phải chịu được tải tác động thay đổi trong quá trình ép nguyên liệu. Nhiệt độ tại khu vực này cũng có thể tăng do ma sát và áp lực làm việc.
- Khi vòng bi xuống cấp: Quả lô có thể quay nặng, phát ra tiếng kêu, nóng bất thường hoặc xuất hiện độ rơ, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng viên cám và hiệu suất của đầu ép.
Vòng bi trục chính (Main Shaft Bearings)
Trục chính là bộ phận truyền chuyển động từ hệ thống dẫn động đến cụm ép. Các vòng bi được bố trí tại gối đỡ trục chính có nhiệm vụ giữ trục đúng vị trí, hạn chế rung lắc và đảm bảo trục quay ổn định trong suốt quá trình máy hoạt động.
- Vị trí: Tại các gối đỡ của trục chính, tùy theo kết cấu máy trục đứng hoặc trục ngang.
- Chức năng: Định vị trục, duy trì độ đồng tâm và hỗ trợ trục truyền mô-men xoắn từ động cơ đến bộ phận ép.
- Tải trọng: Ngoài tải hướng kính, vòng bi còn có thể phải chịu lực dọc trục phát sinh khi quả lô nén nguyên liệu qua mặt sàng. Loại vòng bi sử dụng phải phù hợp với tải trọng thực tế của từng thiết kế máy.
- Dấu hiệu bất thường: Trục bị rung, lệch, phát tiếng ồn, nóng nhanh hoặc xuất hiện độ rơ có thể là dấu hiệu vòng bi đã mòn, thiếu chất bôi trơn hoặc hư hỏng.
Vòng bi trong hộp số và trục truyền động (Gearbox Bearings)
Đối với máy ép cám viên sử dụng hộp giảm tốc, vòng bi được lắp tại các vị trí đỡ trục trong hộp số, bao gồm khu vực trục vào, trục trung gian và các trục mang bánh răng. Chúng giúp các trục quay đúng tâm và duy trì sự ăn khớp ổn định giữa các bánh răng.
- Vị trí: Tại các đầu trục và gối đỡ bên trong hộp số, tùy cấu tạo của từng loại máy.
- Chức năng: Đỡ trục bánh răng, giảm ma sát khi quay và hạn chế độ rơ trong hệ thống truyền động.
- Vai trò đối với máy: Khi vòng bi hoạt động ổn định, chuyển động từ động cơ được truyền qua hộp số đến trục ép thuận lợi hơn, hạn chế rung và tiếng ồn.
- Lưu ý bảo dưỡng: Cần kiểm tra tình trạng dầu hoặc mỡ bôi trơn theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Nếu hộp số phát ra tiếng ù, tiếng gõ, rung mạnh hoặc nóng bất thường, nên kiểm tra đồng thời vòng bi, bánh răng và hệ thống bôi trơn.
Hy vọng bài viết đã giúp người chăn nuôi hiểu rõ hơn về hệ thống linh kiện máy ép cám viên cũng như tầm quan trọng của vòng bi trong quá trình vận hành. Để đảm bảo máy luôn hoạt động êm ái, đạt năng suất cao và hạn chế tối đa sự cố hỏng hóc, việc lựa chọn phụ tùng chuẩn kỹ thuật là điều vô cùng cần thiết.
Quý khách hàng có nhu cầu tư vấn giải pháp vòng bi cho máy nông nghiệp chất lượng, xin vui lòng liên hệ HD VIETNAM để nhận báo giá tốt nhất hôm nay.
