Máy bóc vỏ tôm: Cấu tạo, nguyên lý và ứng dụng trong chế biến tôm

Sao chép link

Công đoạn bóc vỏ tôm đòi hỏi sự tỉ mỉ và tiêu tốn nhiều thời gian nếu thực hiện hoàn toàn thủ công, đặc biệt khi cần xử lý nguyên liệu với số lượng lớn. Máy bóc vỏ tôm ra đời nhằm hỗ trợ tách vỏ nhanh chóng, giảm khối lượng công việc cho người lao động và nâng cao hiệu quả sơ chế. Vậy thiết bị này có cấu tạo ra sao, vận hành theo nguyên lý nào và được ứng dụng trong những công đoạn nào? Cùng HD VIETNAM tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Cấu tạo của máy bóc vỏ tôm công nghiệp

Dưới đây là chức năng của những bộ phận chính thường gặp:

1. Khung máy và vỏ bảo vệ

Đây là phần kết cấu chịu lực, nâng đỡ các cụm chức năng và bảo vệ hệ thống cơ khí bên trong. Khung máy thường được chế tạo từ inox 304 hoặc 316 nhằm hạn chế ăn mòn khi tiếp xúc thường xuyên với nước và môi trường ẩm. Bề mặt vật liệu phù hợp cũng giúp quá trình vệ sinh thiết bị thuận tiện hơn, đáp ứng yêu cầu sử dụng trong khu vực chế biến thực phẩm.

Khi khung đã dùng inox 304 hoặc 316, các điểm đỡ trục xuyên thành vỏ và nằm sát vùng xịt rửa tôm nên đồng bộ bằng gối INOX, tránh vệt gỉ chảy xuống khu thu thành phẩm và dễ vệ sinh sau mỗi ca.

Cấu tạo của máy bóc vỏ tôm công nghiệp
Cấu tạo của máy bóc vỏ tôm công nghiệp

2. Phễu nạp và hệ thống cấp liệu

Bộ phận này tiếp nhận tôm nguyên liệu và chuyển đến khu vực bóc tách. Tùy thiết kế, máy có thể sử dụng phễu chứa, máng dẫn hoặc băng tải để đưa tôm vào bên trong. Với dòng tự động, cơ cấu cấp liệu còn hỗ trợ duy trì quá trình vận hành liên tục, giảm thao tác đưa nguyên liệu bằng tay. Ở máy dùng băng tải cấp liệu, trục tang thường được đỡ ở hai đầu bằng gối UCF (bích vuông) bắt lên mặt đứng của khung, đặt ngoài vùng xịt rửa trực tiếp.

3. Cụm định vị và dẫn hướng tôm

Trước khi bóc vỏ, tôm cần được sắp xếp theo tư thế phù hợp với cơ cấu xử lý. Cụm định vị thường sử dụng rãnh dẫn, thanh chặn hoặc bộ phận giữ nguyên liệu để điều chỉnh hướng di chuyển. Một số thiết kế có thanh định vị dạng chữ V nhằm giữ thân tôm ổn định, hỗ trợ thao tác rạch lưng hoặc tách vỏ chính xác hơn.

Máy bóc vỏ tôm
Máy bóc vỏ tôm

4. Cơ cấu bóc tách vỏ

Đây là bộ phận thực hiện chức năng chính của thiết bị. Cấu tạo và phương thức hoạt động phụ thuộc vào từng dòng máy:

  • Dạng con lăn: Sử dụng các trục lô quay phối hợp để kẹp, cuốn và kéo lớp vỏ ra khỏi thân tôm. Khe hở và lực tác động cần được điều chỉnh phù hợp nhằm hạn chế làm dập hoặc ảnh hưởng đến hình dạng thịt.
  • Dạng dao cắt hoặc dao rạch: Dao được bố trí để mở phần vỏ tại vị trí cần xử lý, hỗ trợ công đoạn bóc tách tiếp theo. Cơ cấu này có thể được kết hợp với bộ phận dẫn hướng để giữ tôm đúng tư thế.
  • Dạng trạm xoay: Tôm được đưa lần lượt qua các vị trí xử lý, thực hiện những thao tác như định vị, cắt rạch và tách vỏ theo chu trình. Ở máy trạm xoay cỡ nhỏ, trục các trạm phụ tải nhẹ nằm trong khung hẹp có thể dùng gối UCFL (bích oval hai lỗ) cho gọn. Mâm xoay chính thường là cụm do hãng thiết kế, nên cần thay theo hồ sơ thiết bị.

Cặp trục lô kẹp và kéo vỏ chạy với khe hở nhỏ, trong khi nước, chất nhầy và mảnh vỏ liên tục bắn vào cụm ổ ở hai đầu trục. Ở máy dạng con lăn, vòng bi INOX hạn chế gỉ và tránh mạt gỉ lẫn vào thịt tôm. Tải trục khá nhẹ nên giới hạn tải của inox ít ảnh hưởng, nhưng cần đối chiếu theo lực kẹp thực tế, vì ổ rơ làm khe hở lệch và dập thịt.

5. Hệ thống phun nước hoặc cấp khí hỗ trợ

Tùy cấu hình, máy có thể được trang bị vòi phun nước hoặc bộ phận cấp khí để hỗ trợ quá trình xử lý. Dòng nước giúp rửa trôi tạp chất và phần vỏ đã tách; khí có áp lực được sử dụng ở một số thiết kế chuyên biệt để hỗ trợ tách vỏ khỏi thân tôm. Chức năng cụ thể của hệ thống này cần được xác định theo công nghệ của từng model, không mặc định mọi máy đều sử dụng chung một phương thức.

Tùy cấu hình, máy có thể được trang bị vòi phun nước hoặc bộ phận cấp khí
Tùy cấu hình, máy có thể được trang bị vòi phun nước hoặc bộ phận cấp khí

6. Bộ phận phân tách và thu gom thành phẩm

Sau khi hoàn thành công đoạn bóc vỏ, thịt tôm và phần vỏ được dẫn đến các vị trí thu hồi tương ứng. Bộ phận này có thể gồm máng dẫn, cửa xả hoặc khay chứa riêng, giúp hạn chế lẫn thành phẩm với phế phẩm và thuận tiện cho công đoạn tiếp theo.

7. Hệ thống truyền động

Cụm truyền động cung cấp lực để các bộ phận của máy hoạt động. Thành phần thường gặp gồm động cơ điện và các chi tiết truyền lực như puly, dây đai, xích hoặc bánh răng, tùy theo thiết kế. Công suất động cơ và cách bố trí truyền động được lựa chọn dựa trên quy mô cũng như năng suất xử lý của từng model.

Trục động cơ và trục puly chạy tốc độ cao, đặt ở khu khô phía dưới hoặc sau máy. Khi dây đai mòn lệch, máy rung hoặc ồn tăng dần, nên kiểm tra độ rơ ổ và độ thẳng hàng puly trước. Vòng bi cầu là loại thường gặp ở cụm này, cần thay đúng ký hiệu theo hãng.

8. Tủ điện và bảng điều khiển

Hệ thống điều khiển giúp người vận hành quản lý trạng thái hoạt động của thiết bị. Các chức năng cơ bản có thể bao gồm khởi động, dừng máy và điều chỉnh tốc độ đối với những model được trang bị tính năng tương ứng. Một số dòng sử dụng biến tần để kiểm soát tốc độ động cơ, hỗ trợ điều chỉnh quá trình xử lý theo yêu cầu sản xuất.

Hệ thống điều khiển giúp người vận hành quản lý trạng thái hoạt động của thiết bị.
Hệ thống điều khiển giúp người vận hành quản lý trạng thái hoạt động của thiết bị.

Nguyên lý hoạt động của máy bóc vỏ tôm

Máy bóc vỏ tôm hoạt động theo cơ chế tiếp nhận, định vị và sử dụng lực cơ học hoặc kết hợp nước, khí để tách lớp vỏ khỏi phần thịt. Tùy thiết kế, mỗi dòng máy sẽ có phương thức xử lý riêng, nhưng quy trình cơ bản gồm các bước sau:

– Bước 1 – Nạp nguyên liệu: Tôm được đưa vào phễu chứa hoặc hệ thống cấp liệu. Băng tải, máng dẫn hay cơ cấu tự động sẽ chuyển nguyên liệu đến khu vực bóc tách. Một số model yêu cầu tôm đã được cắt bỏ đầu trước khi đưa vào máy.

– Bước 2 – Định vị tôm: Các rãnh dẫn, thanh chặn hoặc bộ phận giữ nguyên liệu điều chỉnh thân tôm về đúng hướng xử lý. Công đoạn này giúp hạn chế tình trạng xô lệch, đồng thời hỗ trợ dao hoặc cơ cấu bóc tiếp xúc đúng vị trí.

– Bước 3 – Thực hiện bóc tách: Tùy công nghệ, máy sử dụng một trong các cơ chế chính:

  • Con lăn: Các trục lô quay phối hợp để kẹp, cuốn và kéo lớp vỏ ra khỏi thân tôm. Khe hở và lực ép cần được điều chỉnh phù hợp nhằm hạn chế làm dập thịt.
  • Dao cắt hoặc dao rạch: Lưỡi dao tác động vào phần vỏ tại vị trí xác định, tạo đường mở để hỗ trợ quá trình tách vỏ. Cơ cấu này có thể kết hợp với bộ phận bóc chuyên dụng.
  • Trạm xoay: Tôm được đưa qua nhiều vị trí xử lý theo chu trình tự động, lần lượt thực hiện các thao tác định vị, cắt rạch và tách vỏ.

– Bước 4 – Hỗ trợ làm sạch và loại bỏ vỏ: Với model có trang bị, hệ thống phun nước giúp rửa trôi tạp chất và phần vỏ đã bong ra; luồng khí áp lực có thể hỗ trợ tách vỏ ở một số thiết kế chuyên biệt. Máy bóc vỏ tôm khô sử dụng khí áp lực có nguyên lý riêng, không đồng nhất với thiết bị xử lý tôm tươi hoặc tôm đông lạnh.

– Bước 5 – Thu hồi thành phẩm: Thịt tôm sau bóc được dẫn đến cửa xả hoặc khay chứa riêng, phần vỏ được đưa ra vị trí thu gom phế phẩm. Cách bố trí đường ra phụ thuộc vào kết cấu của từng model.

Lưu ý: Không phải máy bóc vỏ tôm nào cũng sử dụng đồng thời con lăn, dao cắt, nước và khí. Cơ chế vận hành thực tế cần căn cứ vào thiết kế của từng dòng thiết bị và loại nguyên liệu cần xử lý.

Nguyên lý hoạt động của máy bóc vỏ tôm
Nguyên lý hoạt động của máy bóc vỏ tôm

Ứng dụng của máy bóc tôm trong ngành chế biến thủy sản

Máy bóc tôm được ứng dụng chủ yếu tại các cơ sở sơ chế, nhà máy chế biến và dây chuyền sản xuất sản phẩm tôm đông lạnh. Thiết bị đảm nhiệm công đoạn tách lớp vỏ khỏi thân tôm, giúp chuẩn bị nguyên liệu cho những bước xử lý tiếp theo. Tùy thiết kế, máy có thể phục vụ tôm tươi, tôm đông lạnh hoặc tôm khô, với cơ chế bóc tách tương ứng từng loại nguyên liệu.

Các ứng dụng chính của thiết bị gồm:

– Sơ chế tôm nguyên liệu:

Máy hỗ trợ bóc lớp vỏ bên ngoài sau khi tôm được chuẩn bị theo yêu cầu của từng dòng thiết bị. Một số model xử lý tôm đã cắt bỏ đầu, sau đó tách vỏ để thu phần thịt phục vụ chế biến. Đây là ứng dụng cơ bản và trực tiếp nhất của máy trong quy trình sơ chế thủy sản.

– Sản xuất tôm bóc vỏ và tôm bóc nõn đông lạnh:

Tôm sau khi tách vỏ được chuyển đến các công đoạn kiểm tra, phân loại, làm sạch và cấp đông theo quy trình của nhà máy. Thành phẩm có thể được sử dụng làm nguyên liệu cho sản phẩm tôm bóc vỏ đông lạnh, tôm nõn hoặc các mặt hàng thủy sản sơ chế khác.

– Chuẩn bị nguyên liệu cho sản phẩm chế biến:

Phần thịt tôm sau bóc vỏ có thể tiếp tục được đưa vào quy trình tẩm ướp, phối trộn hoặc chế biến thành các sản phẩm như tôm tẩm gia vị, tôm hấp, tôm chế biến sẵn và những mặt hàng có yêu cầu sử dụng thịt tôm đã loại bỏ lớp vỏ. Máy đảm nhiệm khâu sơ chế ban đầu, không thay thế các công đoạn chế biến tiếp theo.

– Bóc vỏ tôm khô:

Một số dòng máy chuyên dụng sử dụng khí áp lực để tách lớp vỏ khô khỏi thân tôm. Thiết bị phù hợp với cơ sở sản xuất tôm khô cần giảm thao tác lột vỏ thủ công. Dòng máy này có cấu tạo và nguyên lý riêng, không đồng nhất với máy bóc vỏ tôm tươi hoặc tôm đông lạnh sử dụng con lăn, dao rạch hay trạm xoay.

– Thu gom phụ phẩm phục vụ tái chế:

Phần vỏ tôm sau khi tách có thể được thu gom riêng để chuyển sang các công đoạn xử lý phụ phẩm. Tùy điều kiện nguyên liệu và công nghệ tiếp nhận, vỏ tôm có thể được sử dụng để nghiền thành bột hoặc làm nguyên liệu nghiên cứu, sản xuất các hợp chất như chitin và chitosan. Đây là hướng tận dụng phụ phẩm sau chế biến, không phải chức năng trực tiếp của máy bóc vỏ.

Trên đây là những thông tin tổng quan về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và ứng dụng của máy bóc vỏ tôm trong ngành chế biến thủy sản. Việc lựa chọn thiết bị phù hợp với loại nguyên liệu, công suất và yêu cầu thành phẩm sẽ giúp cơ sở sản xuất tối ưu công đoạn sơ chế, giảm thao tác thủ công và nâng cao hiệu quả vận hành.

17/11/2026
Sao chép link
Ứng dụng của máy rửa tôm trong chế biến thủy sản

Máy rửa tôm: Cấu tạo, nguyên lý và ứng dụng trong chế biến thủy sản

15:44
Ứng dụng của máy rửa cá trong chế biến thủy sản

Máy rửa cá: Cấu tạo, nguyên lý và ứng dụng trong chế biến thủy sản

15:38
Cấu tạo của máy cắt cá

Máy cắt cá: Cấu tạo, nguyên lý và các loại máy cắt cá phổ biến

15:18
Bi nghiền là vật liệu nghiền có dạng hình cầu

Bi nghiền là gì? Các loại bi nghiền và ứng dụng trong máy nghiền

08:50
Cấu tạo của máy đóng bao xi măng

Máy đóng bao xi măng: Cấu tạo, nguyên lý và các loại máy đóng bao

08:19
Hotline Hotline Hotline