Máy rửa tôm: Cấu tạo, nguyên lý và ứng dụng trong chế biến thủy sản

Sao chép link

Công đoạn làm sạch tôm cần được kiểm soát kỹ để loại bỏ bùn đất, cát và tạp chất bám trên nguyên liệu trước khi chuyển sang các bước xử lý tiếp theo. Máy rửa tôm hỗ trợ cơ giới hóa quá trình này thông qua các phương pháp như sục khí, đảo nước hoặc phun rửa, tùy theo thiết kế thiết bị.

Cấu tạo của máy rửa tôm

Tùy phương pháp làm sạch, năng suất và vị trí lắp đặt trong dây chuyền, máy rửa tôm có thể được thiết kế với cấu hình khác nhau.

Thân máy và bồn rửa

Thân máy có nhiệm vụ nâng đỡ các cụm thiết bị, đồng thời tạo kết cấu ổn định trong quá trình vận hành. Bồn rửa là nơi tiếp nhận nước và nguyên liệu, được thiết kế với dung tích phù hợp với sản lượng cũng như thời gian lưu tôm trong máy.

Các bộ phận tiếp xúc trực tiếp với nguyên liệu thường được ưu tiên chế tạo từ inox SUS 304. Vật liệu này có khả năng chống ăn mòn trong môi trường ẩm, bề mặt thuận tiện vệ sinh và phù hợp với yêu cầu sử dụng trong ngành thực phẩm. Ngoài vật liệu dùng gối INOX đồng bộ với thân SUS 304 giúp bề mặt xịt rửa sạch hơn và tránh vệt gỉ chảy xuống bồn.

Cấu tạo của máy rửa tôm
Cấu tạo của máy rửa tôm

Hệ thống tạo dòng nước và sục khí

Đây là cụm chức năng trực tiếp hỗ trợ quá trình làm sạch tôm. Tùy cấu hình, máy có thể sử dụng máy thổi khí kết hợp đường ống sủi bọt hoặc hệ thống vòi phun nước. Máy thổi khí đặt rời trên bệ, cách xa bồn, có thể đỡ trục dẫn động bằng gối UCP (gối đứng) bắt xuống bệ và căn đồng tâm với khớp nối động cơ. Chỉ áp dụng cho cấu hình thổi khí tách rời khỏi thân máy.

Với phương pháp sục khí, không khí được đưa vào bồn thông qua các ống phân phối, tạo chuyển động trong nước và giúp tôm đảo nhẹ. Nhờ đó, bùn đất, cát, chất nhầy cùng một số tạp chất bám trên bề mặt nguyên liệu có điều kiện bong ra. Cường độ sục khí cần được tính toán phù hợp để hỗ trợ làm sạch mà không tạo va đập quá mạnh khiến tôm bị tổn thương.

Ở cấu hình sử dụng vòi phun, dòng nước được phân bố tại các vị trí cần rửa nhằm tăng khả năng tiếp xúc với bề mặt nguyên liệu. Một số thiết bị có thể kết hợp cả sục khí và phun nước để hỗ trợ quá trình làm sạch.

Băng tải hoặc lồng quay đưa tôm đi qua

Cơ cấu vận chuyển giúp đưa tôm vào khu vực rửa và chuyển nguyên liệu ra ngoài sau khi xử lý. Tùy thiết kế, máy có thể sử dụng băng tải hoặc lồng quay.

  • Băng tải: Đưa tôm di chuyển qua bồn rửa và nâng nguyên liệu ra khỏi nước. Tốc độ băng tải có thể điều chỉnh bằng biến tần ở những cấu hình được trang bị, qua đó kiểm soát thời gian lưu và phối hợp với năng suất của dây chuyền.
  • Lồng quay: Tiếp nhận tôm bên trong lồng lưới, kết hợp chuyển động xoay với hệ thống phun nước hoặc thổi khí để đảo trộn nguyên liệu trong quá trình rửa. Tốc độ quay có thể được điều chỉnh tùy loại tôm và mức độ bám bẩn. Ở máy lồng quay, hai đầu trục lồng đặt trên thành khung, phía ngoài vùng nước và tia phun. Có thể dùng gối UCF (bích vuông) bắt lên mặt đứng của khung, đặt cao hơn mực nước.

Lưu ý: Tang băng tải phải nâng tôm ra khỏi nước với tốc độ thấp để nguyên liệu không bị dập, nên cụm ổ ở đầu tang quay chậm nhưng ngập trong nước và chất nhầy. Tại vị trí này, vòng bi INOX hạn chế gỉ và mạt gỉ lẫn vào tôm. Tải của băng tải rất nhẹ nên giới hạn tải của inox ít ảnh hưởng, song cần đối chiếu theo khối lượng tôm trên băng.

Băng tải hoặc lồng quay đưa tôm đi qua
Băng tải hoặc lồng quay đưa tôm đi qua

Bơm nước và hệ thống lọc, tuần hoàn nước

Bơm nước đảm nhiệm việc cấp nước cho bồn rửa, hệ thống phun hoặc các vị trí cần bổ sung nước trong quá trình vận hành. Với những cấu hình có tuần hoàn, nước sau khi sử dụng có thể được thu gom và xử lý qua hệ thống lọc trước khi đưa trở lại bồn theo thiết kế.

Việc bố trí hệ thống tuần hoàn cần phù hợp với yêu cầu vệ sinh và phương án quản lý chất lượng nước của nhà máy. Đây là bộ phận tùy chọn theo cấu hình, không phải máy rửa tôm nào cũng có hệ thống lọc và tái sử dụng nước.

Động cơ, hộp giảm tốc và tủ điện điều khiển

Động cơ cung cấp lực vận hành cho băng tải, lồng quay, bơm nước hoặc các cơ cấu chuyển động khác. Đối với thiết bị cần điều chỉnh tốc độ, máy có thể sử dụng hộp giảm tốc kết hợp biến tần để kiểm soát vận tốc phù hợp với từng loại nguyên liệu. Tủ điện điều khiển tập trung các thiết bị điện, hỗ trợ người vận hành quản lý hoạt động của máy. Tùy mức độ tự động hóa, hệ thống có thể được trang bị thêm PLC và màn hình HMI.

Ngoài ra biến tần cho phép hạ tốc độ băng tải, nhưng trục động cơ vẫn chạy ở tốc độ cao phía trước hộp giảm tốc. Khi động cơ nóng hoặc ồn tăng dần, nên kiểm tra độ rơ ổ và độ che chắn nước trước. Vòng bi cầu là loại thường gặp ở cụm tốc độ cao, tải vừa này, cần thay đúng ký hiệu theo hãng.

Động cơ, hộp giảm tốc và tủ điện điều khiển
Động cơ, hộp giảm tốc và tủ điện điều khiển

Cửa xả và van xả cặn

Cửa xả và van xả được bố trí để tháo nước, loại bỏ cặn bẩn tích tụ trong bồn sau quá trình rửa. Một số thiết kế có thêm đường thoát nước tràn nhằm kiểm soát mực nước trong quá trình vận hành.

Bộ phận xả cần được bố trí thuận tiện để công nhân vệ sinh bồn, loại bỏ tạp chất và thay nước khi cần thiết. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp duy trì điều kiện vệ sinh cho máy trong quá trình sản xuất liên tục.

Nguyên lý hoạt động của máy rửa tôm

Máy rửa tôm vận hành dựa trên sự kết hợp giữa dòng nước, hệ thống sục khí hoặc vòi phun và cơ cấu vận chuyển nguyên liệu. Quy trình cơ bản diễn ra theo các bước sau:

  1. Nạp tôm vào máy: Tôm nguyên liệu được đưa vào bồn rửa bằng phương pháp thủ công, băng tải hoặc hệ thống cấp liệu. Lượng tôm nạp cần phù hợp với năng suất thiết kế để nguyên liệu có đủ không gian tiếp xúc với nước trong quá trình xử lý.
  2. Làm sạch bằng dòng nước và sục khí: Khi tôm đi vào bồn, hệ thống sục khí tạo các luồng bọt khí và chuyển động trong nước, giúp nguyên liệu được đảo nhẹ, tăng khả năng tách chất bẩn trên bề mặt. Với máy sử dụng vòi phun, dòng nước được phun trực tiếp lên tôm để hỗ trợ loại bỏ cặn bám. Một số cấu hình kết hợp cả hai phương pháp nhằm tăng hiệu quả rửa.
  3. Vận chuyển tôm ra khỏi bồn: Sau khoảng thời gian xử lý phù hợp, băng tải nâng tôm ra khỏi khu vực rửa và chuyển đến công đoạn tiếp theo. Ở một số thiết kế, hệ thống vòi phun nước sạch có thể được bố trí tại đầu ra để rửa bổ sung trước khi tôm được đưa đến băng tải sơ chế hoặc thiết bị phân cỡ.
  4. Thoát nước và loại bỏ cặn bẩn: Nước thải cùng tạp chất được đưa ra ngoài thông qua cửa xả hoặc van xả cặn. Tùy cấu hình, máy có thể bổ sung đường thoát nước tràn hoặc hệ thống lọc, tuần hoàn để xử lý và cấp lại nước theo quy trình của nhà máy.

Ứng dụng của máy rửa tôm trong chế biến thủy sản

Máy rửa tôm được sử dụng tại nhiều vị trí trong quy trình sản xuất, từ khâu tiếp nhận nguyên liệu đến các công đoạn sơ chế và xử lý trước khi cấp đông.

Rửa tôm tươi sau khi tiếp nhận nguyên liệu

Sau khi thu mua và vận chuyển đến cơ sở sản xuất, tôm tươi thường còn bám bùn đất, cát, chất nhầy hoặc lẫn các vụn tạp chất từ môi trường thu hoạch. Máy rửa giúp xử lý bước đầu bằng dòng nước, hệ thống sục khí hoặc cơ cấu đảo rửa, hỗ trợ làm sạch bề mặt nguyên liệu trước khi chuyển sang khu vực sơ chế.

Thiết bị có thể được ứng dụng để rửa các loại tôm phổ biến như tôm thẻ chân trắng và tôm sú. Tuy kích thước bồn, cường độ sục khí, thời gian lưu và tốc độ vận chuyển cần được điều chỉnh theo kích thước cũng như trạng thái của từng loại tôm. Cách thiết lập phù hợp giúp hạn chế va đập mạnh, giữ nguyên hình dạng nguyên liệu trong quá trình xử lý.

Ứng dụng của máy rửa tôm trong chế biến thủy sản
Ứng dụng của máy rửa tôm trong chế biến thủy sản

Rửa tôm trước và sau công đoạn phân cỡ, lột vỏ hoặc cấp đông

Trong dây chuyền chế biến, máy rửa không chỉ được bố trí tại khâu tiếp nhận mà còn có thể lắp đặt ở những vị trí cần làm sạch bổ sung. Tùy quy trình sản xuất, thiết bị có thể đảm nhiệm các công đoạn sau:

  • Trước khi phân cỡ: Tôm sau khi tiếp nhận được rửa để loại bỏ bùn cát và tạp chất bám trên bề mặt, sau đó chuyển đến máy phân cỡ hoặc khu vực phân loại.
  • Sau khi lặt đầu: Tôm được đưa qua thiết bị rửa riêng nhằm loại bỏ phần tạp chất còn bám lại trước khi tiếp tục phân cỡ hoặc lột vỏ.
  • Sau khi lột vỏ: Các dòng máy rửa được thiết kế phù hợp với trạng thái tôm đã bóc vỏ như HLSO, PTO hoặc PUD có thể được sử dụng để làm sạch nguyên liệu trước công đoạn xử lý tiếp theo.
  • Trước khi cấp đông: Tôm sau sơ chế và rửa được chuyển đến hệ thống cấp đông phù hợp với từng dòng sản phẩm. Việc bố trí công đoạn rửa cần tuân theo quy trình công nghệ và yêu cầu vệ sinh của nhà máy.

Mỗi vị trí trong dây chuyền có đặc điểm nguyên liệu khác nhau nên không nên mặc định một cấu hình máy có thể đáp ứng toàn bộ các công đoạn. Doanh nghiệp cần xác định trạng thái tôm và yêu cầu xử lý để lựa chọn thiết bị tương ứng.

Ứng dụng tại nhà máy chế biến, cơ sở sơ chế và bếp công nghiệp

Máy rửa tôm được ứng dụng chủ yếu tại các nhà máy chế biến thủy sản, cơ sở sơ chế tôm và doanh nghiệp sản xuất tôm đông lạnh. Với khả năng vận hành liên tục, thiết bị hỗ trợ xử lý lượng nguyên liệu lớn, giảm thao tác rửa thủ công và thuận tiện kết nối với băng tải, máy phân cỡ, máy trộn tăng trọng hoặc hệ thống cấp đông.

Tại các cơ sở sơ chế quy mô vừa và nhỏ, việc lựa chọn máy cần căn cứ vào sản lượng tiếp nhận, diện tích lắp đặt và mức độ tự động hóa mong muốn. Đối với bếp công nghiệp có nhu cầu xử lý tôm, cần cân nhắc quy mô sử dụng và thiết kế thiết bị phù hợp; không phải mọi dòng máy rửa công nghiệp dành cho nhà máy đều thích hợp với khu bếp.

Trên đây là những thông tin về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và ứng dụng của máy rửa tôm trong chế biến thủy sản. Việc lựa chọn thiết bị phù hợp với loại nguyên liệu, năng suất và từng công đoạn sản xuất sẽ giúp quá trình làm sạch diễn ra ổn định, giảm thao tác thủ công và thuận tiện kết nối với dây chuyền phía sau.

17/11/2026
Sao chép link
Máy rửa và làm sạch nguyên liệu

Các loại máy và Thiết bị chế biến thủy sản phổ biến trong dây chuyền sản xuất

16:37
Máy phân loại, phân cỡ tôm và cá

Máy bóc vỏ tôm: Cấu tạo, nguyên lý và ứng dụng trong chế biến tôm

15:58
Ứng dụng của máy rửa cá trong chế biến thủy sản

Máy rửa cá: Cấu tạo, nguyên lý và ứng dụng trong chế biến thủy sản

15:38
Cấu tạo của máy cắt cá

Máy cắt cá: Cấu tạo, nguyên lý và các loại máy cắt cá phổ biến

15:18
Bi nghiền là vật liệu nghiền có dạng hình cầu

Bi nghiền là gì? Các loại bi nghiền và ứng dụng trong máy nghiền

08:50
Hotline Hotline Hotline