Băng tải bị lệch là sự cố phổ biến có thể làm giảm hiệu suất vận hành, tăng ma sát, khiến dây băng, con lăn và rulo nhanh xuống cấp, thậm chí gây gián đoạn dây chuyền sản xuất. Để khắc phục hiệu quả, cần xác định đúng nguyên nhân và điều chỉnh lực căng dây băng phù hợp, trong đó nguyên tắc cơ bản là căn chỉnh bu-lông tăng chỉnh theo hướng băng tải bị lệch hoặc nới lỏng phía đối diện để đưa dây băng trở về vị trí trung tâm.
Dưới đây HD VIETNAM sẽ chia sẻ những nguyên nhân thường gặp và hướng dẫn cách chỉnh băng tải bị lệch đúng kỹ thuật, nhanh chóng và hiệu quả, giúp hệ thống vận hành ổn định, an toàn và bền bỉ.
1. Khung băng tải hoặc rulo bị lệch, không vuông góc với tâm băng
Khung băng tải và hệ thống rulo có vai trò định hướng trực tiếp cho đường chạy của dây băng. Khi khung bị cong vênh, lắp đặt sai kích thước hoặc trục rulo chủ động, rulo bị động không vuông góc với đường tâm băng tải, dây băng sẽ chịu lực kéo không đồng đều và có xu hướng chạy lệch về một phía.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Khung băng tải bị biến dạng do chịu tải trọng lớn trong thời gian dài.
- Quá trình lắp đặt ban đầu chưa căn chỉnh chính xác vị trí các bộ phận.
- Rulo chủ động hoặc rulo bị động bị lệch trục, không song song với nhau.
- Gối đỡ rulo bị xê dịch sau quá trình bảo trì, sửa chữa.
- Nền móng đặt băng tải không bằng phẳng khiến toàn bộ kết cấu bị nghiêng.
Khi rulo không nằm đúng vị trí, dây băng sẽ luôn có xu hướng chạy về phía tiếp xúc với lực cản hoặc điểm dẫn hướng trước, gây hiện tượng lệch liên tục.
Cách chỉnh và khắc phục
Để xử lý tình trạng này, cần tiến hành kiểm tra và căn chỉnh lại toàn bộ hệ thống cơ khí:
- Kiểm tra độ vuông góc giữa trục rulo và khung băng tải bằng thước đo hoặc thiết bị cân chỉnh chuyên dụng.
- Nới lỏng bulong cố định gối đỡ rulo, điều chỉnh lại vị trí hai đầu trục sao cho cân bằng.
- Đảm bảo rulo chủ động và rulo bị động nằm song song, đúng với đường tâm của dây băng.
- Kiểm tra lại độ thẳng của khung sườn, xử lý các vị trí cong vênh trước khi vận hành.
Sau khi căn chỉnh, cần cho băng tải chạy thử ở chế độ không tải rồi tăng dần tải để kiểm tra khả năng ổn định của dây băng.
2. Lực căng dây băng không đều, gây lệch về một bên
Lực căng dây băng quyết định khả năng bám kéo giữa dây và rulo dẫn động. Khi lực căng hai bên không đồng đều, một bên dây băng sẽ chịu lực kéo lớn hơn, khiến băng bị dịch chuyển khỏi vị trí trung tâm.
Tình trạng này thường xảy ra do:
- Hai vít tăng chỉnh ở hai đầu băng tải được siết không đều.
- Cơ cấu căng băng bị lệch sau thời gian dài vận hành.
- Dây băng bị giãn không đồng nhất giữa hai mép.
- Người vận hành tăng lực căng quá mức để cố khắc phục hiện tượng trượt.
Dây băng quá lỏng sẽ khiến hệ thống dễ trượt, còn dây quá căng lại làm tăng áp lực lên rulo, vòng bi và khiến tuổi thọ thiết bị giảm nhanh.
Cách chỉnh và khắc phục
- Kiểm tra vị trí hai bên cơ cấu tăng chỉnh để xác định mức độ chênh lệch lực căng.
- Điều chỉnh vít căng từng bên một cách từ từ, tránh siết quá mạnh một phía.
- Đảm bảo khoảng cách từ hai đầu trục rulo đến khung băng tải bằng nhau.
- Cho băng tải chạy thử sau mỗi lần điều chỉnh để đánh giá hướng dịch chuyển của dây.
Nguyên tắc cần nhớ: Băng tải thường có xu hướng chạy về phía có lực căng lớn hơn, vì vậy cần điều chỉnh lực căng cân bằng thay vì chỉ tăng lực ở một bên để ép dây chạy về tâm.
3. Mối nối dây băng tải bị lệch, không vuông góc
Mối nối dây băng là vị trí rất dễ gây ra hiện tượng lệch theo chu kỳ nếu thực hiện không đúng kỹ thuật. Trong quá trình nối bằng phương pháp ép nhiệt (vulcanize), dán keo hoặc ghim nối cơ khí, nếu đường cắt không vuông góc 90 độ với mép dây băng, hai bên mép sẽ có độ dài khác nhau.
Khi dây băng quay qua rulo, phần mối nối bị lệch sẽ tạo ra lực kéo không cân bằng, khiến dây liên tục dao động sang trái hoặc phải sau mỗi vòng chạy.
Dấu hiệu nhận biết:
- Băng tải chỉ lệch tại một vị trí cố định sau mỗi chu kỳ quay.
- Mép dây bị mòn không đều.
- Đã căn chỉnh rulo, con lăn nhưng hiện tượng lệch vẫn tái diễn.
Cách chỉnh và xử lý
- Kiểm tra lại độ vuông của mối nối so với hai mép dây băng.
- Nếu sai lệch nhẹ, có thể căn chỉnh lại lực căng và hệ thống dẫn hướng.
- Nếu mối nối bị lệch nghiêm trọng, cần tháo bỏ phần nối cũ và thực hiện nối lại đúng kỹ thuật.
Việc tiếp tục chỉnh cơ khí khi nguyên nhân nằm ở mối nối chỉ mang lại hiệu quả tạm thời và dễ khiến các bộ phận khác nhanh xuống cấp.
4. Bụi bẩn hoặc vật liệu bám dính trên rulo, con lăn
Với các môi trường sản xuất có nhiều bụi, đất đá, hóa chất hoặc vật liệu dạng bột, tình trạng bám dính trên bề mặt rulo và con lăn xảy ra khá thường xuyên.
Khi lớp vật liệu tích tụ trên rulo, đường kính bề mặt sẽ tăng lên không đồng đều. Phần rulo có lớp bám dày hơn sẽ tạo ra tốc độ tiếp xúc khác biệt, làm phát sinh lực đẩy ngang khiến dây băng bị kéo lệch sang phía đối diện.
Ngoài ra, vật liệu bám trên con lăn còn làm:
- Tăng ma sát giữa dây băng và bộ phận quay.
- Khiến con lăn quay nặng hoặc bị kẹt.
- Làm mòn nhanh mặt dưới dây băng.
Cách chỉnh và khắc phục
- Dừng máy, vệ sinh toàn bộ bề mặt rulo chủ động, rulo bị động và con lăn.
- Loại bỏ lớp vật liệu đóng cứng trên các vị trí tiếp xúc với dây băng.
- Kiểm tra, điều chỉnh hoặc thay thế bộ phận gạt sạch nếu khả năng làm sạch không đạt yêu cầu.
- Thực hiện vệ sinh định kỳ để hạn chế vật liệu tích tụ.
Đây là phương pháp xử lý đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao trong việc duy trì đường chạy ổn định của băng tải.
5. Đổ nguyên vật liệu lệch tâm, gây lệch tải trên dây băng
Dòng vật liệu cấp vào không đúng vị trí trung tâm là nguyên nhân phổ biến khiến băng tải bị lệch, đặc biệt với các hệ thống vận chuyển vật liệu rời như than, đá, cát, xi măng hoặc nông sản.
Khi nguyên liệu từ phễu hoặc máng dẫn rơi lệch sang một bên dây băng, trọng lượng tập trung không đồng đều sẽ tạo ra lực đẩy ngang. Dưới tác động của tải trọng, dây băng sẽ bị kéo lệch khỏi quỹ đạo ban đầu.
Nguyên nhân thường do:
- Cửa xả phễu đặt sai vị trí.
- Máng dẫn liệu bị lệch hướng.
- Tốc độ cấp liệu không ổn định.
- Vật liệu bị dồn về một phía trong quá trình vận chuyển.
Cách chỉnh và khắc phục
- Kiểm tra vị trí rơi của vật liệu trên mặt băng.
- Điều chỉnh lại phễu cấp liệu để dòng nguyên liệu nằm đúng giữa dây băng.
- Lắp thêm tấm hướng dòng hoặc vách chia liệu để phân bố tải đều hơn.
- Kiểm soát lượng cấp liệu phù hợp với công suất thiết kế của băng tải.
Việc cấp liệu đúng tâm không chỉ giúp hạn chế lệch băng mà còn giảm hao mòn dây và tăng hiệu quả vận chuyển.
6. Con lăn đỡ (Idler) bị kẹt hoặc lắp sai góc
Con lăn đỡ có nhiệm vụ nâng đỡ dây băng và duy trì hướng chạy ổn định trong suốt quá trình vận hành. Khi con lăn bị hỏng hoặc đặt sai vị trí, lực tiếp xúc giữa dây băng và hệ thống nâng đỡ sẽ không đồng đều, dẫn đến hiện tượng lệch.
Các lỗi thường gặp:
- Ổ bi bên trong con lăn bị khô dầu, hỏng hoặc kẹt khiến con lăn không quay.
- Con lăn bị mòn một bên làm thay đổi hướng chạy.
- Giá đỡ con lăn bị lệch ngang hoặc nghiêng so với chiều chạy của băng.
- Góc đặt con lăn lòng máng không đúng tiêu chuẩn.
Khi con lăn bị đứng yên, nó trở thành điểm ma sát lớn tác động trực tiếp lên dây băng, khiến băng bị đẩy sang một phía.
Cách chỉnh và khắc phục
- Kiểm tra khả năng quay của từng con lăn bằng cách xoay thử bằng tay.
- Thay thế các con lăn bị kẹt, phát ra tiếng động hoặc có dấu hiệu hư vòng bi.
- Căn chỉnh lại giá đỡ con lăn vuông góc với hướng chạy của dây băng.
- Đảm bảo các cụm idler được lắp đúng khoảng cách và đúng vị trí thiết kế.
Nếu vòng bi bên trong con lăn đã bị hư hỏng, khô dầu hoặc kẹt, cần thay thế bằng vòng bi chất lượng để đảm bảo con lăn vận hành trơn tru, hạn chế tái phát tình trạng lệch băng. Bạn có thể tham khảo vòng bi AGA chính hãng tại HD VIETNAM.
Trên đây là những nguyên nhân thường gặp và cách chỉnh băng tải bị lệch đúng kỹ thuật, giúp người vận hành xác định chính xác lỗi phát sinh, đưa ra phương án xử lý phù hợp và hạn chế các ảnh hưởng đến hiệu suất hoạt động của hệ thống. Việc kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ các bộ phận liên quan như rulo, con lăn, vòng bi và dây băng sẽ góp phần giảm hao mòn, ngăn ngừa sự cố bất ngờ và kéo dài tuổi thọ thiết bị.
