Máy đùn cám viên là thiết bị quen thuộc trong nhiều mô hình chăn nuôi, giúp ép hỗn hợp nguyên liệu thành những viên thức ăn đồng đều, dễ sử dụng và bảo quản. Để máy vận hành ổn định, bên cạnh động cơ và bộ phận ép, vòng bi cũng là chi tiết quan trọng đảm nhiệm khả năng đỡ trục và giảm ma sát trong quá trình làm việc.
Bài viết hôm nay HD VIETNAM sẽ cùng bà con tìm hiểu rõ hơn về cấu tạo máy đùn cám viên, các vị trí sử dụng vòng bi và cách lựa chọn, bảo dưỡng phù hợp để thiết bị hoạt động bền bỉ, hạn chế hư hỏng.
Các loại máy đùn cám phổ biến trên thị trường
Tùy vào quy mô chăn nuôi, loại vật nuôi và sản lượng thức ăn cần sản xuất, máy đùn cám được chia thành nhiều dòng với cấu tạo và công suất khác nhau.
| Loại máy | Đối tượng sử dụng | Nguồn điện | Năng suất tham khảo | Đặc điểm chính |
| Máy đùn cám mini | Hộ gia đình, chăn nuôi nhỏ và vừa | Thường 220V | 60–150kg/giờ | Nhỏ gọn, dễ sử dụng, linh hoạt nguyên liệu |
| Máy đùn cám chim | Người nuôi chim cảnh | Điện hoặc thủ công tùy mẫu | Thấp | Mặt sàng nhỏ, tạo viên cám kích thước khoảng 1–2mm |
| Máy đùn cám công nghiệp | Trang trại lớn, cơ sở sản xuất | Thường 380V | 300kg–2 tấn/giờ hoặc hơn | Công suất cao, nhiều quả lô, phù hợp vận hành liên tục |
Cấu tạo của máy đùn cám viên
Máy đùn cám viên được cấu thành từ nhiều cụm chi tiết phối hợp với nhau để tiếp nhận, nén ép và tạo hình nguyên liệu thành viên thức ăn. Tùy loại trục đứng, trục ngang, máy mini hay máy công nghiệp, cấu tạo có thể khác nhau về kích thước và cơ cấu ép, nhưng nhìn chung đều gồm các bộ phận chính như động cơ, hệ thống truyền động, phễu nạp, buồng ép, trục ép hoặc quả lô, mặt sàng, dao cắt, cửa xả và khung máy.
Động cơ
Động cơ là nguồn tạo công suất cho máy, truyền năng lượng đến hệ thống ép thông qua bộ phận truyền động. Máy quy mô hộ gia đình thường sử dụng điện 220V, trong khi các model công suất lớn thường dùng điện 3 pha 380V.
Công suất động cơ cần tương ứng với kích thước máy, loại nguyên liệu và sản lượng cần ép. Việc lắp động cơ quá yếu có thể khiến máy không đủ lực, còn lựa chọn công suất quá lớn so với thiết kế có thể làm tăng tải cho các chi tiết cơ khí.
Hệ thống truyền động
Hệ thống truyền động đảm nhiệm việc đưa công suất từ động cơ đến cơ cấu ép. Tùy model, máy có thể sử dụng dây curoa – puly, bánh răng, trục truyền động hoặc hộp số.
Các bộ phận này phải được lắp đặt và căn chỉnh chính xác để hạn chế rung, trượt hoặc thất thoát công suất trong quá trình vận hành.
Phễu nạp nguyên liệu
Phễu nạp là bộ phận tiếp nhận nguyên liệu trước khi đưa vào buồng ép. Phễu thường được thiết kế có miệng tương đối rộng để thuận tiện cấp liệu và hạn chế tình trạng nguyên liệu bị dồn gây tắc.
Nguyên liệu có thể gồm cám gạo, bột ngô, đậu, khoai, sắn, rau xanh, cá, cua, ốc và các phụ phẩm phù hợp. Trước khi đưa vào máy, nguyên liệu cần được xử lý và phối trộn theo yêu cầu của từng dòng máy.
Buồng ép
Buồng ép là khu vực diễn ra quá trình nén, định hình và tạo viên. Đây là một trong những cụm chịu tải và ma sát lớn nhất của máy.
Tùy thiết kế, bên trong buồng ép có thể sử dụng trục xoắn/trục ép hoặc hệ thống quả lô kết hợp mặt sàng. Khi máy hoạt động, nguyên liệu được đưa vào vùng ép, chịu lực nén rồi đi qua các lỗ trên mặt sàng để tạo thành viên.
Trục ép hoặc trục xoắn
Ở một số dòng máy đùn cám, trục xoắn có dạng xoắn ốc và quay liên tục để cuốn, đẩy, nén nguyên liệu về phía mặt sàng. Cơ cấu này thường gặp ở các máy đùn cám trục ngang hoặc một số máy quy mô nhỏ.
Trục ép phải đảm bảo độ cứng và độ đồng tâm cần thiết vì thường xuyên chịu lực và ma sát trong quá trình làm việc.
Quả lô ép
Với các dòng máy ép cám viên sử dụng quả lô, nguyên liệu được đưa vào khoảng không giữa quả lô và mặt sàng. Khi quả lô quay, nguyên liệu bị nén và đẩy qua các lỗ sàng để tạo thành viên.
Máy có thể sử dụng 3 hoặc 4 quả lô tùy cấu hình. Số lượng và cách bố trí quả lô ảnh hưởng đến khả năng phân bổ lực ép, năng suất và độ ổn định khi vận hành.
Mặt sàng hoặc khuôn ép
Mặt sàng quyết định đường kính của viên cám. Nguyên liệu sau khi chịu lực ép sẽ đi qua các lỗ trên mặt sàng rồi được tạo thành dạng sợi trước khi cắt thành viên.
Tùy nhu cầu, máy có thể sử dụng các loại sàng như 3 mm, 4 mm, 5 mm hoặc kích thước khác theo thiết kế. Viên nhỏ thường phù hợp với vật nuôi nhỏ hoặc con non; viên lớn hơn có thể dùng cho gia súc trưởng thành.
Mặt sàng là chi tiết chịu mài mòn tương đối cao nên cần kiểm tra định kỳ và thay thế khi các lỗ sàng bị biến dạng hoặc không còn đảm bảo chất lượng viên.
Dao cắt
Sau khi nguyên liệu được ép qua mặt sàng, dao cắt sẽ chia dòng cám thành từng đoạn. Khoảng cách và vị trí của dao quyết định phần nào đến chiều dài viên thành phẩm.
Dao được điều chỉnh phù hợp sẽ giúp viên cám có kích thước tương đối đồng đều, hạn chế tình trạng viên quá dài hoặc bị nghiền vụn.
Cửa xả thành phẩm
Sau quá trình ép và cắt, viên cám được đưa ra ngoài thông qua cửa xả. Người dùng có thể bố trí khay hoặc bao chứa phía dưới để thu gom thành phẩm.
Thiết kế cửa xả cần đảm bảo viên cám thoát thuận lợi, không gây ùn nguyên liệu hoặc cản trở quá trình vận hành.
Khung máy
Khung máy có nhiệm vụ nâng đỡ và cố định toàn bộ cụm động cơ, truyền động và buồng ép. Đối với những model cần di chuyển thường xuyên, khung có thể được tích hợp bánh xe.
Một bộ khung chắc chắn giúp hạn chế rung lắc khi máy hoạt động, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc tháo lắp và bảo trì.
Vòng bi và các chi tiết chịu tải
Vòng bi (bạc đạn) thường được bố trí tại các vị trí đỡ trục quay. Bộ phận này giúp trục quay ổn định, giảm ma sát và hạn chế tổn thất trong quá trình truyền động.
Do phải làm việc dưới tải trọng và tốc độ quay nhất định, vòng bi cần được bôi trơn, kiểm tra độ rơ, nhiệt độ và tiếng ồn định kỳ. Khi vòng bi xuống cấp, máy có thể xuất hiện hiện tượng rung, nóng hoặc phát ra tiếng bất thường.
Các vị trí sử dụng vòng bi trong máy đùn cám
Trong máy đùn cám viên, vòng bi được bố trí tại những vị trí có trục quay và chịu tải liên tục, đặc biệt là cụm trục ép, hệ truyền động và gối đỡ. Việc lựa chọn đúng loại vòng bi giúp trục quay ổn định, hạn chế ma sát, giảm rung và kéo dài thời gian hoạt động của máy.
Vòng bi đỡ trục xoắn ép chính
Đây là vị trí quan trọng vì trục ép phải làm việc liên tục dưới tác động của lực quay, lực hướng tâm và lực dọc trục phát sinh khi nguyên liệu bị nén qua mặt sàng. Vòng bi có nhiệm vụ giữ trục đúng tâm, giảm ma sát và hỗ trợ trục hoạt động ổn định trong suốt quá trình ép.
- Chức năng: Chịu tải từ trục ép, duy trì độ đồng tâm và hạn chế rung lắc khi máy vận hành.
- Loại thường dùng: Tùy thiết kế và tải trọng của máy, có thể sử dụng vòng bi cầu rãnh sâu, vòng bi côn hoặc vòng bi tang trống. Trong đó, vòng bi tang trống phù hợp với những cụm trục chịu tải hướng tâm lớn, rung động hoặc có khả năng lệch nhẹ giữa trục và gối đỡ.
- Yêu cầu: Vòng bi cần có khả năng chịu tải tốt, làm việc bền bỉ và được bôi trơn đúng định kỳ do đây là khu vực thường xuyên chịu tải lớn.
Vòng bi trong hộp giảm tốc / hộp số truyền động
Ở các dòng máy đùn cám sử dụng hộp giảm tốc, vòng bi được bố trí để đỡ các trục và bánh răng bên trong hộp truyền động. Bộ phận này giúp các trục quay đúng vị trí, đồng thời hạn chế ma sát giữa các chi tiết chuyển động.
- Chức năng: Hỗ trợ trục truyền động và bánh răng, duy trì độ ổn định khi truyền mô-men xoắn từ động cơ đến trục ép.
- Loại thường dùng: Vòng bi cầu rãnh sâu thường phù hợp với các vị trí chịu tải hướng tâm; vòng bi côn có thể được sử dụng ở những cụm truyền động phải chịu tải kết hợp hoặc tải dọc trục cao.
Lưu ý: Khi vòng bi trong hộp số bị mòn, máy có thể xuất hiện tiếng ồn, rung bất thường, nhiệt độ hộp số tăng hoặc trục quay không ổn định. Vì vậy cần kiểm tra đồng thời vòng bi, bánh răng và dầu/mỡ bôi trơn khi bảo dưỡng.
Vòng bi tại cụm gối đỡ (Pillow Block Units)
Gối đỡ vòng bi được sử dụng để cố định và nâng đỡ các trục quay bên ngoài cụm truyền động. Đây là vị trí thường thấy ở những thiết kế máy có trục dài hoặc cần thêm điểm đỡ để tăng độ ổn định.
- Chức năng: Định vị trục, duy trì độ đồng tâm và hạn chế rung lắc trong quá trình quay.
- Loại thường dùng: Phổ biến là vòng bi gối đỡ dạng UCP/UCF/UCFL tùy cách lắp đặt và kết cấu khung máy.
- Ưu điểm: Cụm gối đỡ được thiết kế sẵn giúp việc lắp đặt, tháo thay vòng bi và bảo dưỡng thuận tiện hơn so với cách bố trí vòng bi rời.
Lưu ý: Cần kiểm tra độ chắc chắn của bulông, tình trạng phớt chắn bụi và lượng mỡ bôi trơn. Nếu gối đỡ bị lệch hoặc vòng bi bị rơ, trục có thể rung mạnh, gây ảnh hưởng đến mặt sàng, trục ép và các bộ phận truyền động.
Trên đây là thông tin chi tiết về cấu tạo máy đùn cám viên và vai trò của hệ thống vòng bi. Việc chọn đúng loại vòng bi và bảo dưỡng định kỳ giúp máy vận hành êm ái, tối ưu hiệu suất và kéo dài tuổi thọ. Nếu người chăn nuôi cần tư vấn các dòng vòng bi, bạc đạn chịu tải chính hãng cho máy nông nghiệp, hãy liên hệ ngay với HD VIETNAM để được hỗ trợ nhanh chóng!
